Tıklayın telefon numaranızı bırakın, biz sizi arayalım
Müşteri destek hattı
sertifika
Canlı MSN destek
Digital katalog için tıklayınız.
Teklif formu için tıklayınız.
Kaçıran betonarmeye kesin çözüm.
Faydalı bilgiler
Türkiye çapında, 2900'ün üzerinde referans listesi ile hazır havuz sektörünün öncülüğünü yapmış ve gelişimine destek sağlamıştır. Prefabrik havuz, liner havuz konularında kendi bünyesinde Türkiye'nin her noktasına satış, montaj ve servis hizmeti vermektedir. Referanslarımızı görmek için tıklayınız.
 
 
Havuz Mek Tes Pro Haz Esasları 2

 

 

Kaynaklar :

  1. Alman DIN normu “Yüzme havuzları ve banyo sularının hazırlanması”1997, sayı 19643 –1, 2, 3.
  2. Türk Standardı-TS 11899/Nisan 2000, Yüzme Havuzları Suyun Hazırlanması, Teknik Yapım, Bakım ve İşletilmesi, Genel kurallar.
  3. ISISAN Isıtma ve Klima Sanayii A.Ş.
  4. Gabrielsen, M.A., “SPATA: Swimming Pools A Guide to Their Planning Design and Operation”, ABD
  5. Sami Bölükbaşıoğlu ve A.Selim Bölükbaşıoğlu’nun uzun yıllar yaptıkları proje çalışmaları ve uygulamalarla , çok çeşit ve çok sayıdaki yüzme havuzu, süs havuzları, SPA’nın (jakuzi )

vb. uygulamalarından elde ettikleri deneyimler.

 

Kısım 2

  

HAVUZ SUYUNA KİMYASAL MADDE UYGULAMASI

 

Kaynak: Tintometer Lovibond GmbH

 

2. Kısım - İçindekiler : Sayfa

 

1. TOPAKLAMA ( FLOKULASYON ) : 53
2. FİLİTRENİN TERS YIKANMASI : 54
3. SU DEZENFEKSİYONU : 54
4. KLOR GAZI : 55
5. SODYUM HİPOKLORİT : (Sıvı klor) : 55
6. KALSİYUM HİPOKLORİT : 56
7. KLORİNE ISOCYANURATE (stabilize klor) : 57
8. Dİ-CHLOR: SUPERCHLORINE : 57
9. TRİ-KLOR : CHLORTAB : 57
10. BROM : 58
11. OZON : 59
12. AKTİF OKSİJEN : 59
13. BİGUANDE : 60
14. BAKIR VE GÜMÜŞ İYONİZASYON (ELEKTROFİZİK) : 60
15. ULTRA VIOLE: (UV) : 60
16. ANTİ ALGEA - YOSUN ENGELLEYİCİ MALZEMELER: : 61
17. pH KONTROL : 61
18. ALKALİLİK ( Alkalinity ) : 62
19. KALSİYUM SERTLİĞİ : 62
20. SPA – MASAJ HAVUZLARI : 62
21. DOZLAMA DEĞERLERİ : 63
22. SULARIN TEST CİHAZLARI VE ÖLÇME METODLARI : 64
23. ELEKTRO KİMYASAL METOD : 65
24. DPD TESTİNİN YAPILMA ŞEKLİ : 66
25. KALSİYUM SERTLİĞİ : 68
26. OZONE : 68
27. INDIGO TRISULPHATE kullanılarak OZON ölçümü : 68
28. SULFAT : 69
29. SİYANURİK ASİT ( CYANURİC ACİD ) : 69

 

1. TOPAKLAMA ( FLOKULASYON )

Kum filtrelerinde; kum taneciklerinin iriliğine, kum yatağının kalınlığına, filtreden geçirilen su hızının
yüksekliğine ve kir tane boyutunun küçüklüğüne bağlı olarak kirli suyun temizlenme derecesi değişir, bu duruma bağlı olarak kirli suyun bir kısmı kum yatağından sıyrılıp tekrar havuza dönebilir. Bu gibi hallerde havuz suyu devamlı olarak bulutlu veya dumanlı gibi görünür.
Bu çok küçük kir tanelerinin filtre kumu tarafından tutulabilmesi için çare, bunları daha iri topaklar haline getirecek şekilde birleştirerek kum yatağında tutulabilecek ölçüde irileştirmektir .
Bu işleme kısaca topaklama ( flokulasyon ) denir.

Bu problem daha çok açık havuzlarda ve dış etkenlerden dolayı sıkça görülecektir. Dış etkenlerden kasit, yağmurun ve rüzgarın getirdiği toz ve çamurdur.
Yüzme havuzunun suyuna, yosun parçacıkları, rüzgar esintisinin getirdiği tozlar, sporlar, böcekler ve hatta yüzücülerin ayakları ile taşınan toprak ve beraberindeki diğer maddeler karışacaktır .

İşte bu küçük kir tanelerini birbirine bağlayıp iri taneler (topaklar) haline getirmek için havuz suyuna gerekli olan topaklayıcı özellikte kimyasal madde konur . Böylece sudaki kirler filitre tarafından tutulur ve su berraklaşır.

Aşağıda ; Havuz bakımında çok kullanılan topaklayacı kimyasl maddeler sıralanmıştır :

ALUM ..(aluminyum sulfat)
PAC …..(polyaluminium chloride veya aluminium hydroxychloride)
PASS…..(polyaluminium sulpho silikat)
SODYUM ALUMINATE
DEMIR III CHLORIDE HEXAHYDRATE
DEMİRIII SULPHATE

Bu maddelerin tümü su içerisinde aynı şekilde davranırlar. Hepsi suyun içinde jelatin gibi dağılırlar.

Aluminyum esaslı topaklayıcı bileşikler Ph değeri 6,5 - 7,2 arasında olan sularda ideal kullanımlı bileşiklerdir.
Demir tuzları ise 6,5 -7,5 pH değerli sularda iyi netice verirler .
Ancak demir tuzları havuzun içersinde pas lekesi oluşturacak kalıntılar bırakabilir. O yüzden demir bileşenlerinin topaklayıcı olarak kullanımı büyük oranda değildir.

En fazla kullanılan topaklayıcılar ( flokulantlar ) poly tipi PAC ve PASS gibi elektronlardır . Havuz suyunda bulunan kir partikülleri negatif elektrik yüklüdürler . Poly elektrodlar ise pozitif yüklüdürler. Aksi adlı kutupların birbirini çekme prensibi ile, topaklayıcılar kir tanelerini kendilerine çekerek fiziki büyüme sağlarlar ve filtrenin kum yatağında tutulurlar. Katyonik poly tip electronlarda ilave olarak başka avantajlar vardır. Tavsiye edilen miktarda topaklama malzemesi kullanılması halinde; Yosun ve bakterilerin filitreden geçemeyeceği kesindir. Örnek olarak Cryptosporidium ve Guardia, insana bulaşan bakterilerdir .
Bunları dahi filitrede topaklama yolu ile tutma imkanı vardır.

Topaklaşmış kir tanelerinin pompadan geçerken fan kanatlarında tekrar parçalanması ihtimali yoktur.
Şayet topaklama maddesi , doğru Ph aralığındaki suya ve tarif edilen doğru oranlarda ve bilhassa dozaj pompası vasıtası ile kesintisiz olarak verilirse; suyun berraklaşmasında son derece iyi sonuç alınacaktır.

 

2. FİLİTRENİN TERS YIKAMA YOLUYLA,İÇERİSİNDE BİRİKMİŞ OLAN KİRLERİN ATILMASI, KUM TABAKASININ TEKRAR TEMİZ HALE GETİRİLMESİ :

Her çeşit filitrede, filitreleme işlemi yaplırken zamanla içindeki kirlilik yükü çoğalır ve kum yatağının temizlenmesi gerekir. Bu işleme Ters Yıkama işlemi diyoruz.

Bu işlemin yapılmasının gerektiğine, filitrenin içindeki kum tabakasının üst ve alt seviyesinde okunan basınç değerlerindeki farkının büyümesinden anlıyoruz.

Ters yıkama : havuz suyunun filitreden ters yönde hareket ettirilmesiyle yapılmaktadır.
Ters yıkama işlemi Kum filitresinin içindeki kumu yumuşatacağı gibi kumun arasındaki materyalleri de hareket ettirecektir. Sivri uçlu kum tanecikleri birbirleri ile çarpışıp tüm filitredeki birikmiş pislikleri iterek rogara ataya yarayacaktır. Bu türlü ters yıkama ancak, zeolite (volkan eteklerinden çıkarılan kum) ve dolometic dediğimiz kum bulunduran filitrelerde yapılabilinir. Süzen maddenin (kumun) kaybı söz konusu değildir. Diatomid pudrası kullanılan filitrelerin ters yıkanması ekonomik nedenlerle çok seyrek aralıklarla yapılmaktadır . Çünkü; ters yıkama yapılması halinde; filtredeki yassı keçe kartuşların üzerine sıvanmış olan Diatomit tabakası tamamen atılacaktır. Her ters yıkamadan sonra yeniden diatomid maddesi ilave edilmek zorundadır.
Kartuş filitrelerde de ters yıkama yapılamaz ancak filitre basınçlı hortum suyu ile yıkanmalı ve 100 mg/lt solusyonlu klor ile temizlenip tekrar yerine takılmalıdır.

 

3. SU DEZENFEKSİYONU:

Yüzme havuz suyunun Dezenfeksiyonu uygulanırken aşağıdaki hususların kesinlikle sağlanacağı bilinmelidir.

Havuz suyu potensiyel zararlı bakterilerden korunmalıdır .
Havuz suyunda yosun oluşması engellenmeli, Havuz suyu hiçbir şekilde havuza girenleri yüzücüleri rahatsız etmemeli ve zehirlememeli. Havuz suyunun ağıza alınması halinde sevimsiz kötü ve tatsız bir su niteliği taşımamalıdır.
Aynı zamanda temiz görünümlü olmalı ve kötü kokmamalıdır.Diğer bir dille , havuzda yüzen bir kişi suyun sağlık açısından emin olduğunu bilmeli ve memnun olmalıdır..

Dezenfeksiyonun ilk görevi mikro organizmaların bölünmesini, virus ,bakteri,yosun,mantar,küf oluşmasını engellemektir.

Yüzme havuzunda, yukarıda sayılanların içinde en fazla etkileyen ve düşündüren hususlar bakteri ve yosun oluşumlarıdır. Milyonlarca bakteri insan sağlığı için zararsızdır. Fakat yüzme havuzu suyu bakterilerin insandan diğer insana geçmesi için en uygun bir ortamdır.

Yüzme havuz bakıcılarının dezenfeksiyon malzemelerini iyi kalite ve yeterli miktarda kullanmaları halinde havuz suyu güvenilir temizliğe kavuşacak , suda oluşmuş veya oluşacak bakteriler yok edilecektir. Yosun, akarsu , nehir , göl gibi tüm tabii sularda oluşur ve yaşar. Bu tip sularda her türlü yosun rengini görmek mümkündür.
Yüzme havuzlarında oluşmuş veya oluşmakta olan yosunlar, havuz suyunun bulanık ve bulutlu görünmesine neden olan başlıca sebeplerden biridir. Aynı zamanda havuz çevresinin kaygan olmasına sebep olacağı için de tehlike arzetmektedir.

Dezenfeksiyon sisteminin düzenli uygulanması halinde yosunun üremesi bir miktar kontrol altına alınabilecektir.
Yosun üremesine karşı ilaveten, yosunla mücadele kimyasallarından Anti Algea veya Algeaknockout ürünleri kullanılır. Bu gibi yosunla mücadele kimyasalları kullanıldığında havuzun taban ve duvarlarının yüzünde ince bir perde oluşur ve yosunun havuz duvarlarına tutunup burada büyümesi engellenir.

Dezenfeksiyon olarak iyi kontrol altında tutulan tüm havuzlarda viral enfeksiyonların yayılması engellenmiş veya minimuma indirilmiş olacaktır. Burun, geniz ve solunum yollarında meydana gelen enfeksiyonlar daha ziyade genel kullanım amaçlı kalabalık havuzlarda oluşmaktadır. İlginçtir ki, bu tip enfeksiyonların kaynağı suyun kendisinde aranılmasına rağmen daha çok, hava yolu ile taşınan virüsler ile alınan enfeksiyonlardır.

 

İki önemli organizma CRYPTOSPORIDIUM ve GIARDIA ‘dır . Bunlar her türlü dezenfeksiyona karşı dirençlidirler. Bu organizmalar mikroskop altındaki inceleme sonuçlarında daha çok hayvanlarda bulunduğu saptanmıştır. Bu tip organizmalar daha önce de belirtildiği gibi kalabalık ve genel kulllanma amaçlı, iyi dezenfeksiyon yapılmayan havuzlarda rastlanmaktadır.

 

Bu microscopik protozoalar her ne kadar, her türlü dezenfeksiyona karşı direnç gösterseler bile yüzme havuzunun iyi filitre edilmesi halinde, havuz suyundan elemine edilmesi mümkün olmaktadır.

Yüzme havuzunda yüzen kişilerden gelen başkaca her türlü kirlilik de söz konusudur. Bunlardan en önemlisi vücut terlemesinden kaynaklanan nitrojen ve idrar karışımından oluşan Ammoniadır. Bu tip istenmeyen potansiyel kimyasallar havuz suyundan ya kimyasal metodlarla, yada su karışımına uygulanan taze su yüzdesi değiştirilerek giderilir. Daha ileride bu konularda çözüm anlatılacaktır.

 

4. KLOR GAZI:

Sıvılaştırılmış klor gazı; en saf formda olan klor dezenfeksiyonu için kullanılır. İçeriğinde %100 Klor vardır. Klor gazı havuz suyu ile temasa geçer geçmez serbest klor ve hydrochlorik asit oluşumu başlayacaktır. Bu proses; suyun pH değerini düşürüp yüksek asitik olmasını sağlar . Bu nedenle Klor gazı kullanılırken sürekli olarak, otomatik cihazlarla suyun pH değeri ölçülüp, havuz suyuna alkali formundaki, Sodyum karbonat veya sodyum hidroxit gibi kimyasal maddeler ilave edilerek, suyun pH değerini yükseltip dengelemek lazımdır. Bu suretle suyun pH değeri istenilen tam normal seviyeye getirilecektir. Klor gazı kullanımı “ sert su karekterinde ” su bulunduran yüzme havuzlar için idealdir. Tabii sert sular; klor gazı ile asitik karaktere dönmek zorunda olan suyun Ph ‘ını netralize etmeye çalışır.

Klor gazı iyi işletmecilerin nezaretinde çok dikkatli kullanılması gereken bir maddedir.
HİÇBİR ŞEKİLDE özel ev havuzlarında kullanılmamalıdır.

 

5. SODYUM HİPOKLORİT : (Sıvı klor)

 

Yüzme havuzlarında kullanılan ve dezenfeksiyon için en fazla popüler olan bir kimyasal maddedir.

Soluk Sarımtırak sıvı görünümündedir ve Evlerdeki çamaşır suyu kokusunun aynısıdır. Genel olarak piyasalarda satılan tipi; yüzde oranı %10 ila %15 klor bulunduran sıvı karışımlardır.

Sodyum hipoklorit , klor gazının sodyum hidroksit çözüşmesinden geçerken oluşur. Bu oluşum çok kontrol edilen prosesler sonucu elde edilir.
Sodyum hidroksit; proses çevriminde fazla kalmak suretiyle klorun güneş ışınlarına dayanıklı olmasını, bir başka deyişle stabilize olmasını sağlar. Bu solusyon çok yüksek Ph değerinde olur . Bu değer 12 Ph değeridir.

Sodyum-hipoklorit güneşe açık olmayan mahallerde ve ısı bakımından serin olan yerlerde saklanmalıdır.
Bu şekilde klorun bekletildiği yerde % olarak aktivitesinin daha yavaş azalmasına, kaybolmasına neden olacaktır. Fakat pH değeri her zaman yüksek kalacaktır. Bu yüzden yaz aylarında bekletilen Sodyumhipoklorit sıvısı; koyu renkli bidonlarda ve serin yerlerde saklanmalı ve bidon kapağının, klor gazının genleşmesine engel olacak biçimde, gaz atan tipte olmasına dikkat edilmelidir.

Dikkat : sodyum-hipokloritle ilgili güvenlik notları :

1. Sıvı klorun (SodyumHipokloritin) başka bir asit ile hiç bir zaman karıştırılmaması lazımdır. Aksi takdirde aniden klor gazı oluşacaktır . Bu da son derece tehlikeli ve yanıcıdır.

2. Her zaman Kimyasal maddeyi suya atınız. Suyu hiçbir zaman kimyasal maddenin içine dökmeyiniz. Aniden parlayan çok tehlikeli reaksiyonlar ortaya çıkar.

3. Yüksel alkali karakterde olan bir suyun Ph dengelemesini sağlamak için asit gerekir . Asit havuz suyuna atılır. Hydroklorik asit (muriatik asit) kullanımında ilk önce bir plastik bidonda sulandırılıp sonra havuz yüzeyine atılmalıdır.

Sodium hydrojen sulphate (kuru asit) suyun Ph değerini düşürmek için kullanılan ve en tercih edilen kimyasaldır. Bunun Ticari adı PH DOWN ( pH düşürücü ) dür . 

 

Havuz suyunu klorlamanın diğer bir yolu da suda bulunan tuzdan elektroliz vasıtası ile klor temin etmektir.

Eğer havuz suyuna sodyumklorür ( bilinen tuz ) 3000-4000 mg/lt civarında konulur ve havuz suyu elektroliz cihazlarından geçirilirse ( en sağlıklısı titanyum plaklı elektrotlardır) havuz suyunda sodyum hipoklorit oluşacak ve dezenfeksiyon sağlanacaktır.
Deniz suyunun yapısında tuz bulunduğundan , havuzda deniz suyu varsa yine aynı metodla su, elektroliz cihazlarından geçirilir ve aynı şekilde sodyum hipoklorit oluşur .
Bu sistem büyük havuzlarda maliyet nedeni ile enteresan değildir ama küçük havuzlarda bilhassa ev havuzları için idealdir. Ev havuzlarında flokulasyon , pH ve serbest klor değerleri tutturulabildiği sürece bu sistem iyi bir çözüm olur.

Bu sistemin kimyasal oluşumu şu şekildedir:
SODYUMHIPOKLORIT + SU = HYPOKLORUS ASİT (Serbest klor) + sodyumhidroksit
NaOCl + H2 0 = HOCl + NAOH

Bu Hipoklorus asitin etkisi suyun Ph değerine bağlı olarak oransal şekilde artar veya azalır.
Increasing pH ( yükselen pH )

HOCl ---- H + OCl
Decreasing pH ( azalan pH )

Hipoklorus asit === Hidrojen iyonu + Hipoklorit iyonu

Hocl (serbest klor) un etkisi Ph değeri düşünce kuvvetleşir . 

 


pH

% HOCl

% OCl

5,0

100

0

6,0

96

4

7,0

75

25

7,2

66

34

7,5

49

51

7,8

33

67

8,0

23

77

 

 

Klorda aktif dezenfektan kısım HOCl dir. OCL ise hiçbir şekilde dezenfeksiyon gücüne sahip değildir. Serbest klorun en aktif olduğu zaman 5.0 pH seviyesidir . Ne yazıkki suyun çok asitik durumundan dolayı yüzme havuzunda yüzen kişilerin rahatının bozulacağı ve hatta zararlı olacağı için pH ‘yı bu değerde tutmak mümkün değildir.

En tatmin edici şartlar pH 7.2-7.5 arasıdır . Bu şemada görüldüğü üzere HOCl ‘nin % 50 aktif olduğu anlaşılır.
HOCl tüm renkli colormatik ölçümlerde serbest klor ölçümü olarak geçer. Toplam hipoklorus asit HOCl ve hypochlorite iyon OCl dir.

 

6. KALSİYUM HİPOKLORİT:

 
HIPOKLOR G

Kalsiyum hipoklorit (calhypo) kalıcı sodyum hipoklorit çözümüdür. Genellikle, granül ve tablet form olarak bulunur. Yine genellikle ağırlık olarak % 65 klor ihtiva eder. Bu da sodyum hipokloritten daha fazladır.
Calhypo genel olarak havuza elle serpilerek verilmektedir , fakat suda geç erimesinden ötürü sıvı veya sıvılaştırılmış halde dozlanarak verilmesi ve automatik kontrollu olması faydalıdır.
Tabletler ile dozlama sisteminde klorinatör adlı araç kullanılır . Klorinatörün haznesine yerleştirilen tabletlerin etrafından havuzun devir eden suyu geçerken tabletleri yavaş yavaş eritir ve bünyesine alır. Böylece havuzun dezenfeksiyonu sağlanır.
Genel kullanım amaçlı veya büyükçe hacimli olan havuzlarda skimmer varsa, bazen klor tabletleri skimmerlerin içindeki sepete, gereken miktarda konularak tabletlerin erimeye bırakıldığı görülmektedir.
Bu şekilde dozlama iki sebeple sakıncalıdır.

 

Birinci sebep: suda eriyen klor geniş bir su kütlesine (Havuzun su hacmi içerisine) yayılıp , seyrelmeden ; önce kum filtresinden geçeceğinden filitrenin içindeki kirleri eritip havuza kaçmasına ve havuzun kirlenmesine sebep olabilecektir.
İkinci sebep : bilmeden skimmerin içerisine elini sokan yüzücüler ( bilhassa çocuklar ) yine bilmeden ellerini yüzlerine ve gözlerine sürebilirler. Oradaki nisbeten yoğun klor insana zarar verebilir.
Genellikle prensip : Dezenfeksiyon maddeleri; filtre ile havuz arasındaki bir bölgeden verilmelidir. Havuzun içine doğrudan verilecekse ; havuz su alanının çeşitli bölgelerine kısım kısım bölüştürülerek ve çok alçaktan serpilir veya dökülür.

Devamlı kullanılan calhypo; yumuşak sulu bölgelerde, yumuşak su ile dolu yüzme havuzlarında kullanıldığında suyun kalsiyum değerini yükseltecektir. Bilhassa betonarme havuzlarda yumuşak sular seramik aralarında ki derzleri söker ve seramikleri bile kaldırabilir. Bu yüzden suda kalsiyum değerinin bir miktar artması bu tip havuzda oluşabilecek arızaları en aza indirir . Buna mukabil aşırı kireçlenmeye de müsaade edilmemelidir, zira bu kez seramik yüzeyler kireçle kaplanıp matlaşabilir.

Fakat sert sularda cal-hypo kullanılması halinde derzlerin arası açılmaz, fakat buna mukabil havuz kenarlarında beyaz kalsiyum kalıntıları birikmeye başlar. Dengeli su çok önemlidir. Bunun için ileride tekrar su içerisinde bulunması uygun olan parametreler anlatılacaktır. Cal-Hypo alkalidir. pH sı 11 ve 12 arasındadır . Devamlı olark pH yı kontrol edip dengelemek gerekir.
Aynı şekilde toplam çözünmemiş katı partiküller de çoğalacaktır fakat sodyum hipokloit kullanıldığı kadar değil.

 

7. KLORİNE ISOCYANURATE (stabilize klor)

Klor ve Syanurik asit bileşimlerinden oluşur. Dünyada en fazla kullanılan klor tipidir . Syanurik asit stabilizatör görevi yapar. Tamamiyle insana zararsızdır.Açık havuzlarda klorun güneş ışınlarına karşı dayanıklığını arttırır ve klor bakiyesi diğer klorlu maddelere oranla suda daha fazla süre ile etkisini sürdürür .

İki bileşimi mevcuttur.
Di-chlor diye anılan : Sodyumdichlorisocyanurate .
Tri klor diye anılan : trichloroisocyanurik asit .

 

 

8. Dİ-CHLOR:

 

SUPERCHLORINE

Granül halde olan klordur . Muhteviyatında %55-60 oranında klor vardır. Yüksek oranda suda erime özelliği bulunduğundan havuza doğrudan atılmasında bu yüzden hiç bir problem ve sakınca yoktur. En önemli özelliği Ph ‘sı nötrdür. Yani hiçbir zaman Havuzun Ph sı bu tip klor kullanılması nedeni ile yükselmeyecek, kısacası değişmeyecektir.

Suda Di-chlor çözüldüğü zaman hipoklorus asit oluşacaktır. Serbest Klor ve cyanurik asit beraberliği su içinde farklı ve önemli özellikler sergilerler .
Serbest klorun suda uzun süreli kalması gibi fayda sağlar .
Cyanurik asitin sudaki değeri zaman içerisinde ve bu maddenin kullanım sıklığına bağlı olarak yükselecektir.
Bu da klor kilitlenmesi tabir edilen bir özellik ortaya çıkacaktır. Bununla ilgili ileride ayrı bir açıklama olacaktır.

 

9. TRİ-KLOR :

CHLORTAB

Bu maddede % 90 klor vardır . Genellikle piyasada büyük tabletler şeklinde satılmaktadır .
Genellikle klorinatör , skimmer sepetleri ve su üzerinde yüzen şamandıralı file tipi araçlarla kullanılır. Bu tip klor son derece yavaş erir.
PH değeri çok düşüktür ( yaklaşık pH’sı 3 ) . Şayet tek başına bu tip klor kullanılırsa havuz suyunun pH ‘sı düşeceğinden suyun pH ‘sını sık sık kontrol etmek ve düşen pH değerini yükseltmek gerekecektir.
Di-klor gibi hipoklorus asit (serbest klor) ve cyanurik asit ihtiva eder . Bunda da aynı özellik sergilenecek ve
suda kullanımına göre cyanurik asit fazlalaşması olacaktır .

Genel kural şu olmalıdır. Serbest klor bakiyesi her zaman devamlı kullanılan hipokloritlerden fazla olmalıdır. Çünkü diklor ve triklor kullanımında cyanurik asit yoğunluğunun yükselmesi neticesinde bakteri öldürme kabiliyeti o derecede azalacaktır. Bunu alttaki şemada izlemek mümkündür.

 

cyanurik asit

 

minimum serbest klor mg/lt

25

 

1,5

 

 

50

 

2,0

 

 

100

 

2,5

 

 

200

 

3,0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Buradaki şemada anlatılan şudur: Di klor veya Triklor kullanımında cyanurik asit değerleri de aynı zamanda ölçülüp ,cyanurik değeri artıkça serbest klor değeri de arttırılmalıdır.

 

10. BROM :
 
Klora çok benzeyen ve her zaman klorla karşılaştırılan bir diğer dezenfektan da Bromdur.
Brom yüzme havuzlarında dezenfeksiyon yönü ve kullanımı bakımından süper derecede etkin ve yüzen kişiye rahat yüzme ortamı sağlar.

Klor ile dezenfeksiyonu yapılan havuzlarda, bazı yüzücülerin klora karşı hassas olan gözleri rahatsız olabilir. Bazen de bu tür havuzlarda istenmeyen sevimsiz klor kokuları oluşabilir . Şayet Klorlu havuzda iyi bir kontrol
ve bakım yapılmıyorsa bu durum; suda yükselmiş olan bağlı chlor ve chloramine’lerden dolayı olacaktır.

Yeterince Serbest klor bulunan yüzme havuz sularında bu tip kötü klor kokusu ile karşılaşmak imkansızdır.
Brom dezanfektan maddesi kullanılan yüzme havuzlarında bağlı brom oluşmasına rağmen söz kokusu kötü kokular meydana gelmez . Kloraminelere göre daha etkili bir dezenfektan olup serbest brom, serbest klora eş güçtedir. Tablet ve toz formunda daha yaygın kullanılmaktadır.

Element Brom sıvı halde olup, kullanımı yaygın değildir. Koyu kırmızı, vikozitesi yavaş olan bir sıvıdır. Oldukça korresif ve ağır kokusu vardır. Saklanması son derece zor ve tehlikeli üründür. Bu yüzden sıvı brom element yüzme havuzlarında hiç kullanılmaz .

En emniyetli alternatif ve dünyaca kullanımı populer olan organik birleşik , içeriğinde brom ve klor molekülleri içeren bileşimdir. Bu da 1 – bromo- 3 – chloro – 5.5 dimethylhydantoin (BCDMH). Bu genellikle tablet formunda olup % 61 brom ve % 27 oranında klor içerir.

BCDMH suda çözünür. Serbest brom suda erime sonucu oluşur. (hypobromous asit) ve serbet klor (hypochlorous asit) aşağıdaki sıra ile göreve hazırlanır. Şöyle ki :
Havuzda ilk dezenfektan işlemine başlayan BCDMH (Hypobromus asit) dir . Hemen Bakteri ve Organik maddelerin oksidasyonuna başlayacaktır.
Bunu yaparken Bromu harcayacak suda sadece brom iyonunun kalmasını sağlayacaktır .
Daha sonra Hypochlorus asit devreye girerek harcanmış olan bromu tekrar hypobromus asit olarak geriye getirir ve bu oluşum kapalı devre olarak sürer gider .
Sonuç olarak BCDMH daki aktif dezenfektan her zaman hypobromus asittir.

BCDMH hiç bir şekilde özel saklama şartları gerektirmez . Yalnız saklarken serin ve kuru yerlerde saklanılmasında yarar vardır.

BCDMH kullanımın en önemli olumsuz hali , 50 yaşın üzerindeki çok az sayıdaki yüzücülerde görülmüştür.
Bu kişiler yüzme havuzunu kullandıktan 12 saat sonra kaşıntı ile karşılaşmışlardır.
Oysa ki bu tür kaşıntılar çoçuk ve gençlerde hiç raslanmamıştır .

 

11. OZON:

Ozon en hızlı dezenfektan ve en güçlü okside edici ajandır.Yüksek etkinlikte bir gaz olup bakteriler veya diğer kirlerle temasa geçip tepkimeye (reaksiyona) girer.

Ozone hiçbir şekilde kalıcı bir gaz değildir. Tekrar oksijene geri döner. Bu yüzden Ozon gazı havuzun hemen yanı başındaki bir yerde üretilir ve havuz suyuna temas ettirilir. En etkili ticari üretim methodu (corona discharge) adındaki metoddur. İyonize edilmiş alandan kurutulmuş hava geçirilerek elde edilir .
Ozon toksik ( zehirleyen ) bir gazdır. Reaksiyona girmeyen kısımları yüzme havuzundan muhakkak tekrar
geri alınmalıdır.
Bunun için yüzme havuzunun devrettirilen suyu bir özel filitreden geçirilerek içindeki ozon gazının fazlası deiyonize (iyonizasyon öncesine geri dönmesi) edilerek geri alınmaktadır. Bu filitrede genel olarak aktif karbon’ludur . Ozon , suda bulunan bakterileri örneğin Eşterya koli (E.koli) yi klordan 100 kat daha hızlı öldürme gücüne sahiptir. Cryptosporidium
( bakteri türü) yüksek miktarda klor dozuna dayanıklıdır. Fakat 3 mg/lt ozone ile bir dakika içinde yok edilir.

Ozon son derece güçlü oksitleyicidir. Her türlü yüzme havuzunda klordan oluşabilecek kokular ve insanlardan gelen organik kirliliklerden ; monochloramin ,dichloramin ve nitrojentriklorit’lerin hepsini önler. İdrar ve ter birleşiklerini kırar , ayrıştırır ve kloraminlerin oluşmasını engeller.
Ozon aynı zamanda son derece kuvvetli topaklayıcıdır ( flokulanttır ) . Ozon kullanmanız halinde uygun sonuçlar ve doğru değerler sağlanır . Havuz suyu için ideal temizliktir. Genel kullanım amaçlı olan havuzlarda, ozon dönüş suyundan çıkarılmalı ve klor filitre giriş suyuna ilave edilmelidir. Filitreye gelene kadar oluşabilecek kirliliklerden korunmak için .
Ozonlu havuzlarda bulunması gereken Klor değeri, sadece klor kullanılan başka havuzlardaki klor değerinin çok altında yeterli olacaktır.

Ev havuzlarında ozon, genel kullanım amaçlı havuzlara göre çok daha az dozda kullanılabilir.
Kalabalık yüzücü kullanımından sonra havuzda normal olarak bakır bazlı yosun engelleyici ile azıcık klor kullanmak temizlik bakımından havuz için son derece iyi bir emniyet tedbiri olacaktır.
Ozon kullanılan havuzlarda emniyette olmak için, normal olarak klor veya brom da kullanılır.
Ozonlu havuzda kullanılan klor veya brom miktarı , sadece, bu maddelerden biri ile çalışan havuzlarda kullanılan miktarın % 50 si kadar brom ve klor kullanılsa bile havuzda kalabilecek mikroorganizma ve
Bakterilerin tamamiyle yok edebileceği muhakkaktır.

 

12. AKTİF OKSİJEN:

 

Klor ve brom birleşimlerinden oluşan ve son zamanlarda popüler olmaya başlayan bir metotdur.
Aktif oksijenin ana maddesi potasyum monopersulfattır. Ayrıca potasyumperoxymonosulfat da denebilir veya kısa ve basitçe monopersulfat birleşimi denmektedir.

Potasyum monopersulfat organik kirlilikleri, diğer klor birleşimlerinin verdiği rahatsızlıkların hiçbirini vermeden okside eder.
Bu madde beyaz renkli ve granül görünümünde olup çok rahat akışkandır . Suda çok hızlı erir. Fakat asitik yapıdadır pH değerini devamlı ayarlamak gerekir. Bazı ev havuzlarında tek başına kullanılır ama yanında aynı zamanda dezenfeksiyona da yardımcı olacak yosunla mücadele maddelerinden, antialgea veya algeknockout’un bulunması gerekir .

Genel kullanım amacına yönelik açık havzularda klor dezenfeksiyonuna alternatif olarak kullanılır. Buda daha ziyade şok klorlama yapılacağı zaman uygulanır . Bu tip genel kullanımlı açık havuzlarda şok dozlama yapıldığında bağlı klor seviyesinde azalma yapacağına , yükseltebilir. Aktif oksijen Organik kloraminleri şok dozlama yaparak değil; potassiummonopersulfat oksidasyonu sayesinde yok etme gücüne sahiptir.

İlave olarak klor kullanılmayan havuzlarda şok dozlama olarak kullanılır. Örneğin Brom kullanılan havuzlarda kullanılabilir. BCDMH ile birlikte kullanılarak havuz suyunda harcanmış olan bromun tekrar hypobromus asit haline dönmesi için kullanılır.

İki dezenfeksiyon sisteminin parçası olan ve çok kullanılan sodyum bromid , bromun parçasıdır. Potasyum monopersulfat oksidan olup veya bromid iyonunu aktif hale geçirip Bromin yapar . Sonuçta güçlü dezenfektan, hypobromus asit olur. Bu
dezenfektan havuz kirliliği ile mücadele ederken harcanmış olan bromin, monopersulphate ile okside olunca , tekrar geri dönecektir.Yeterli derecede okside edici madde bulunması halinde bu İmalat devrederek devam edecektir .

 

Potasyum monopersulfat kullanıldığında yeterli ve verimli filitrasyon yapılmalıdır.
Bununla beraber düzenli ters yıkama da yapılmalıdır . Flokulasyon için de gerekli kimyasallar kullanmalıdır . Örneğin: Superfloc C veya superflok K , Fast flock gibi.

Okside edici potasyum monopersulfat yerine hidrojenperoksit alternatif olarak kullanılabilir. Sıvı formdadır, ancak idaresi oldukça zor kimyasaldır.
Genelde ev havuzlarında kullanılır . Otomatik dezenfeksiyon ile suya verilmesi tavsiye olunur. Burada kimyasalı doğru miktarda dozlamak çok önemlidir.
Avantajı ; hidrojen peroksitin ayrıcısı su ve oksijen olduğundan ,suda bulunan ( TDS : total dissolved solids) (Parçalanmayan toplam katı parçacıklar)’ın sudaki miktarında, bunu kullanmak yüzünden hiç artış olmaz.

13. BİGUANDE

Polyhexamethylene biguande (PHMB) klor içermeyen bakteri öldürücüdür. Daha ziyade ev havuzlarında kullanılır. Ozon kullanılan cihazlarla birlikte kullanılmaması önemle tavsiye edilir. Aynı şekilde spa ‘ larda ( sıcak masaj kuvetlerinde) de kullanılmamalıdır.
Herşeye rağmen yosun üreme problemleri oluşacaktır.Aylık bakımlarda; Havuz suyunda yosunu engellemek için Hidrojenperoksit kullanılabilir. PHMB ve Klor kesinlikle karıştırılmamalıdır. Hatta suya PHMB konulmadan önce , içinde klor varsa yüzme havuz suyundan arındırılmalıdır.

Klor’u sudan arındırmak (almak ) için Sodyum thiosulfat kullanmak yeterli olacaktır.
PHMB katyoniktir. Yüzme havuz suyunda (topaklayıcı ) flokulant olarak davranır . Bu yüzden filtre ters yıkamaları normalden fazla yapmak tavsiye olunur .

 

14. BAKIR VE GÜMÜŞ İYONİZASYON (ELEKTROFİZİK)

İyanizasyon sistemi yolu ile yapılan ve dezenfeksiyon ve flokulasyon sağlayan bir sistemdir.
İyonizasyon yolu ile bakır ve gümüş elektrotlar suya iyon gönderir. Bu dezenfeksiyon sistemi ev havuzları için idealdir.
Gümüş en iyi bilinen bakteri öldürücüdür. Bakır ise topaklayıcı ve yosun engelemek için idealdir.
Türkiye ve Fransada Elektro-fizik olarak adlandırılan bu sistemde pompa ile filtre arasına bakır ve filterden sonra da gümüş plakları taşıyan buatlar tesis edilir. Gümüş ve bakır elektrodlardan elde edilen iyonlar , buatlardan geçen havuz sirkülasyon suyuna ayarlı ölçülerde katılır .
Bakır iyonizasyonu, su içerisindeki kirleri topaklayarak flokulasyon görevi yapar ayrıca çok etkili, yosunla mücadele aracıdır. Yosunun oluşmasını ve mantarları önler.
Gümüş iyonlar ise, büyük potensiyel ile sudaki çok farklı çeşitte bakteri türlerini ve mikro organizmaları yok edebildiği gibi yosuna karşı da etkilidir .
Filitrede toplanan topaklanmış tüm ölü mikro organizmalar ters yıkama yolu ile filitreden dışarı atılırlar.
Bu proseste mekanik olarak oksidasyon olmaz. O yüzden az da olsa ana dezenfektanlardan bir kısım su içersinde bulunmalıdır. Klor, brom vb. gibi. Yalnız Klor veya yalnız Brom kullanılan havuzlara tatbik edilen dozun
yarısı Elektro-fizik sistemle çalışan havuza tatbik edilirse yeterli oksidasyon sağlanacaktır.
Iyonizasyon olurken sudaki diğer mineraller elektrodları yiyebilir. Bu elektrodları yıpratacak minerallerin başlıcası çinkodur.

 

15. ULTRA VIOLE: (UV)

Son zamanlarda Ultra viole işinları ( UV ) Yüzme havuzları dezenfeksiyonunda kullanılmaya başlanmıştır. UV ışınları tüm bakterileri ve diğer mikro organizmaları öldüren ve uzun zamandır içme sularında ve endüstriyel su arıtımda kullanılan bir dezenfeksiyon sistemidir.
Ultra-viole ışınları elektrik araçları ile oluşturulur . Genellikle cıva buharı lambaları kullanılarak oluşur. Bu elektirik arkları spektrum da gözle görünebilen kısa dalga boyları ile oluşur. En çok etkili olan kısım 240 nm ve 280 nm arasındadır. Buna da germicidal dalga boyu denmektedir.
UV uygulamasında resmi çekilebilen oksidasyon hareketlerinde UV ‘nin kloramin , üre gibi diğer organik bileşiklerde kırıcı aktif etkisi açıkça görülür. Su ısısı hiç bir şekilde olumsuz etkilemez açık veya kapalı havuzlarda bu kırılma aynıdır. Dezenfeksiyon ve kloramin azalması açık ve kapalı havuzda aynıdır.

 

UV dezenfeksiyon havuz filterelerinin içinde oluşabilecek pseudonomos bakterilerini engeller. İkinci emniyet olarak az miktarda da olsa suya, başka bir dezenfektan madde de konulmalıdır. Bu madde klor olabilir . Bunun sudaki miktarı 0.5 mg / lt serbest klordur. Fakat, anti algea veya Algeaknockout tipi yosun engelleyiciler kesinlikle kullanılmamalıdır.
UV, kullanacağınız ana dezenfektan klor veya brom maddesinin az kullanılmasını ve az sarfiyatını sağlar.

 

16. ANTİ ALGEA - ALGEAKNOCKOUT – YOSUN ENGELLEYİCİ MALZEMELER:

Yosunun oluşmaması ve büyümemesi tüm açık hatta kapalı havuzlar için çok önemli bir konudur.
Yosun havuz içerisinde oluşursa hem sıhhi ve hemde görünüm bakımından zararlı olacağı malumdur.
Havuzun gezinti alanında oluşması ve zemini kayganlaştırması ise, büyük tehlike ortamı yaratacaktır.
Bu nedenle yosun oluşumunun engellenmesi ve oluşanın da yok edilmesi şarttır.
Yosun; yüzme havuzunun suyunu bulutlu görünüme sokar , filterelerin süzme verimini azaltır hatta tıkayıp kilitler. .
Yosun oluşmasına en büyük nedenler ;
1. Klor dezenfeksiyonlu yüzme havuzunda suda serbest klorun çok azalması , hatta bulunmaması ve bu şekilde uzun süre kalmasından dolayı yosun oluşur.
2. Havuz suyunun pH değerinin 7.2 – 7.6 aralığı ötesinde yüksek olmasıdır ,
Yosunu engelemek veya oluşmuş olan yosunu yok edebilmek için en ideal ürün QAC veya Polymeric Copper ( Bakır ) bileşikleridir.
QAC veya Quaterny Ammonium Bileşimleri 1 veya 4 mg/lt düşük konsantrasyonlarda (yoğunlukta ) son derece başarılıdır. Bunlar zemin yüzeyinde de aktif ürünlerdir. Fazla miktarda ( Yüksek konsantrelerde ) atılması halinde havuzlarda çalkantı ile fazlaca köpük oluşacaktır.

Bazı QAC ürünler yüzme havuz suyunda Klor veya Brom dezenfektanların değerini düşürür. Bu yüzden bu gibi maddelerin kullanmılması sırasında havuzların Klor veya Brom değerlerini,azda olsa yükseltmek lazımdır.

Polymeric bakır veya bakır iyonu bulunan birleşiklerde ,bakır, yüzen kişilere toksik etki edebilir . Bu nedenle şok
dozlamadan sonra en az 12 saat hiç kimse havuza sokulmamalıdır. Fakat yosun oluşmasını engellemesi bakımından kullanmak da gereklidir. Bu ürünler kışın havuzun suyunun sirkülasyon sistemi çalıştırılmasa da suyun temiz kalmasını ve yosunlaşmamasını temin eder.
Uzun yıllardan beri Bakır sülfat maddesi yosun engellemek için havuzlarda kullanılmamaktadır. Çünkü son derece toksiktir, gözlere, cilde, saçlara ve tırnaklara zarar verir , boyalı saçları ve saç diplerini yeşile dönüştürür . Havuz etrafında yeşil lekeler oluşturur. Ph değeri eğer 7.4 üzerinde ise bu yeşillenmeler daha da fazla olur.

 

 

17. PH KONTROL

Ph ‘ nın logaritmik değeri 0 ila 14 arasındadır.
pH ‘nın 7.0 değeri suyun nötr olduğunu ifade eder. Havuz suyunun pH değeri 7.0 ‘ın üzeinde ise su alkali karakterindedir . Suda asit bileşiklerinden daha çok alkali bileşikleri mevcuttur ve hakimdir .
pH’nın 7.0 ın altında olması halinde asit bileşiklerinin suda daha fazla bulunması demektir. Bu durumda alkali bileşikleri daha azdır.

Havuz sularında en iyi durum suyun alkali olmasıdır. Genel olarak Ph aralığı 7.2 – 7.8 ifade edilebilir. Ancak klorlu dezenfeksiyon sistemi olan havuzlarda 7.3 -7.5 değerleri idealdir. Elektro – fizik sistemde ise, pH aralığı 7.2 – 7.4 olmalıdır . Bu değerler, bahsedilen sistemler için en ideal pH aralıklarıdır. Dezenfeksiyonun en iyi şekilde aktif olmasını ve yüzücülerin rahat etmesini sağlar .

Şayet Ph değeri 8.0 veya daha büyük ise dezenfeksiyonun etkinliği olukça düşücektir. Suda bulutlanma görülecek ve bu şekilde devamlı çalışırsa havuz duvarlarında ilave tabaka oluşaktır.
PH’nın 7.6 değerinden yüksek olması ve yüzücüllerin suda uzunca süre kalmaları halinde tırnakları yumuşayabilir, saçları kırılabilir ve suda ağır bir koku oluşur.
Ph çok düşük ise yüzen kişilerin gözleri kızaracak ve yanma hissi duyacaklardır . Derilerinde rahatsızlıklar ortaya çıkacaktır . Eğer havuz fittingsleri metal ise üzerlerinde korozyon oluşacaktır.

Ph değerinin çok oynamaması için suyun ALKALİ değerinin 100 mg/lt seviyesinde tutulmasında yarar vardır . Dengeli su; karbonat, bikarbonat ve hidroksitlerin çözülmesi ile oluşaktır. Bu da Ph değerinin olduğunca değişmemesini sağlayacak önemli bir noktadır..

 

18. ALKALİLİK ( Alkalinity ) :

Suyun alkaliliği demek , suda ki tüm alkali tuzlarının ölçülmüş olan toplam değeri demektir. Karbonatlar, biKarbonatlar ve hidroksitlerin birim su hacmindeki miktarıdır . Logaritmik ölçüsünde olan Ph değeri ile karıştırılmamalıdır. Ph suyun asitik mi ? nötür mü? Yoksa bazik mi ? olduğunu gösterir.
Alkaliliğin yüksek olması , aynı zamanda suyun pH’sının çok fazla değişmeye dirençli olması demektir. Bir yüzme havuzundaki en uygun ve optimum alkali değeri 100 mg/lt olarak ölçülenidir.

Alkaliliğin 200 mg/lt seviyelerine yükselmesi halinde sudaki Ph ayarlanması zor olacak ve havuzun suyu bulanıklaşacaktır.
Alkalilik değeri düşük ise ; yükseltmek için NaHCO3 SODYUM-Bİ-KARBONAT kullanılmalıdır.
Alkaliliği arttıracağı gibi pH’yı da etkileyecektir .
Na2CO3 Sodyum karbonat ta kullanılabilir. O da alkaliliği arttırmasıyla birlikte pH‘ yı da yükseltecektir.
Bu maksatla geliştirilmiş pH- UP çok sağlıklı ve etkin , iyi bir yükselticidir.
Birim hacimdeki suda ölçülecek olan , CaCO3 miktarıdır.

Alkaliliği düşürmek ve aynı zamanda yüzücülerin sağlığına zarar vermemek için asit karakterinde geliştirilmiş iyi maddeler vardır. Örneğin pH- DOWN ( düşürücü ), fakat doğrudan asit kullanmak isteniyorsa bu asit çok derişik (konsantre) olmamalıdır. Havuzun sirkülasyon Pompası çalıştırılmıyor iken , asit konacaksa , havuzun en derin kısmına atılmalıdır. Böylece hem suyun Ph ‘sının ani düşmesine sebebiyet vermeyecek, hem de alkalinitenin yanmasını sağlayacaktır.

 

19. KALSİYUM SERTLİĞİ :

Suda ölçülmesi gereken değer CaCO3 tır. Suyun içinde bulunan kalsiyum ve magnezyum tuzları suyun yumuşak veya sert olmasını sağlar. Havuz suyu için yumuşak su 50 mg/lt den az CaCO3 tuzundan oluşur.
Sert su ise 300 mg/lt den yüksek yine CaCO3 tuzlarından oluşur.

Yumuşak su yüzme havuzlarında problem oluşturur sebebi ise kalsiyuma açlığıdır. Buda genel anlamda yüzme havuzun içine seramik veya mozaik türü kaplamalar döşenmişse ; bu kaplamalardaki derzlerin su tarafından aşındırılması kaçınılmazdır. Havuzun çok yumuşak su ile doldurulması ve daha sonra ters yıkamalarda yumuşak su ile eksiğinin tamamlanması, bu döngüyü devam ettirecektir. .

Bu tip yumuşak su bulunduran havuzun, filitrasyon sistemi çalıştırılmaya başlatılmadan önce suyundaki CaCO3 miktarı en az 200 mg/lt ye kadar arttırılmalıdır. Bu sertliği arttırmanın tek yolu suya KALSİYUM KLORİD
katmaktır. Kalsiyum klorid suda çok hızlı çözünebilen bir malzemedir. Aynı zamanda sudaki klor iyonlarını da arttırır ve ( Toplam çözünemeyen katı partiküllerini ) de bertaraf eder. Suyun yüksek değerde yani 1000 mg/lt ye kadar kireç sertliğini dengeleyebileceği bilinir.
Eğer sert suyun kalsiyum değeri düşürülmek isteniliyorsa , en doğru yol havuzdan önemli miktarda suyun boşaltılması ve yerine yeni yumuşak su konmasıdır .

 

20. SPA – MASAJ HAVUZLARI :

Bir kişilik Spa havuzları daha çok, ısıtılan ve küçük su hacmine sahip olanlardır.Su sıcaklıkları (35°C – 39°C) derece arasında değişir. Yüzmek yerine oturarak kullanılır .Genel olarak gövdeleri akrilik veya güçlendirilmiş polyester’den yapılır. Fakat bunların betonarme gövdeli tipleri de mevcuttur.

Bir kişilik Spa havuzların , çok kişilik Spa ‘lara ( whirlpoolara ) göre farkı kullanıldıktan sonra suyun hemen boşaltılmasıdır. Hiçbir filitrasyon sistemi mevcut değildir ve kimyasal dezenfeksiyon uygulaması da yapılmaz . Bir kişilik SPA havuzları için tavsiye edilen minimum su hacmi 370 lt.dir.
Tabanına oturma halinde su derinliği 48 cm. yi geçmemelidir. Bir kişilik olacağından normal küvet
büyüklüğündedir.

Çok kişilik Spalar ( whirlpool ) lar için Filitrasyon :
Bu tür Spa ‘lar için en verimli filitre tipi yüksek hızlı kum filitresidir. Filitre kumunun tane büyüklüğü 0.4 - 0.55 mm arasında olmalıdır. Sıcak suya bulaşan vucüt yağları ve kosmetiklerin hepsi, suyu süzen filitrede tutulur. Ancak zaman içersinde kum parçacıkları yağla kaplanarak kirlenir , uzun süreli kullanım sonunda ters yıkama yapılsa da yağ çıkmayarak kumda birikir. Bu probleme karşı spa’nın filitre kumunun her yıl değiştirilmesi tavsiye edilerek , filtre kumu daima temiz tutulur . Evlerde kullanılan spalarda, kartuş filitre çok yaygın olanıdır. Kartuş filitrelerde de zamanla yağ ve kozmetiklerin
birikmesi neticesinde suda beyazımzı kirlilik görüntüsü meydana gelebilir . Filitre kartuşunu iyice yıkayarak veya artık çok tıkandı ise kartuş filitre değiştirilerek suyun temizlenmesi sağlanır.

Spalarda yükselen su sıcaklığı ve büyük su hareketi neticesinde, su yüzeyinden, kimyasal madde kayba uğrar . Ayrıca Klor, ısınan suda rahatsız edici koku çıkarır. Brom’un sıcak suyun hareketinden etkilenmesi klordan daha azdır. Fakat Klor Brom’dan daha hızlı aktif hale geçer ve daha fazla etkili olur. Ancak Brom iki mol daha fazla ağırlıkta olduğundan yüksek pH aralıklarındaki sularda dezenfeksiyon etkisi daha fazladır. Klor , çok fazla kişinin kullandığı spalarda , kötü kokusu olmasına rağmen emniyet bakımından kullanılması tavsiye olunur.

Spa sularında , klor kullanımında bağlı klor hızlı bir şekilde oluşur ve yükselir. Bunu engellemek veya bağlı klor oluşum hızını azaltmak için ozon kullanılır. Ozon aynı zamanda flokulant görevi de görür ve sonuçta Spa‘daki su daha berrak olur. Ozon brom ile beraber de kullanılır .
Brom’la beraber olursa kullanılmış bromu , tekrar faydalı brom haline geri dönüştürmek gibi ekonomik faydası da vardır .

UV spa’lar için faydalıdır. Devamlı UV dezenfeksiyonu yapıldığında spa’daki su çok temiz olmaktadır.
UV bakteri ve diğer organik kirlilikleri yok eder . Fakat tek başına kullanılması çok güven verici bulunmaz bu nedenle az miktarda da olsa klor veya brom da kullanılarak suda oksidasyon sağlanmalı ve UV takviye edilerek güv veren bir su sağlanmalıdır.

 

 

21. DOZLAMA DEĞERLERİ:

Ozon kullanılmayan ve sadece klor kullanılan spalarda suyun ısıtılması halinde 3-5 mg/lt serbest klor olmalıdır.
Brom kullanılması halinde, sıcak suda toplam aktif brom değeri 4-6 mg/lt olmalıdır.

Klora ilaveten ozon kullanılması halinde ise serbest klor değeri 1 mg/lt nin üzerinde seyretmelidir. İdeal değer 2 ve 3 mg/lt . dir . Bu değer en emniyetli dozlanmış seviye olacaktır.
Su Dengesi:
Banyo yapan spa kullanıcısının ilk planda aradığı emniyet ve rahatlıktır. Dezenfeksiyon ölçümünden sonra, ölçülmesi gereken ikinci önemli değer “toplam alkali değeridir . Hava üfleyicisinin ( blower ) çalışması suyun carbondioksit kaybetmesine neden olur, bu da suyun Ph değerinin yükselmesine yol açar. pH yükselince suyun alkalitesi’nin düşmesine neden olur . Bu durumu düzeltmek için, devamlı çalışan spa’larda bir dozlama pompası ile sadece sodyumbikarbonat solusyonu yani “Ph-down” vererek pH’yı dengelenmelidir. pH-Down hem pH ve hem de alkali değerini istenilen seviyede tutmayı sağlayacaktır.

Turnover , havuzdaki tüm suyun filitreden bir tur devir etmesi için gereken süre demektir. Deneyimler ve kabul edilmiş kurallarla belirlenmiş bir tur süresi bilindiğinde; pompa debisi kolaylıkla hesaplanabilir.
( n ) devr-i daim süresi : dakika olarak
SPA’nın içinde bulunan toplam su hacmi (V ) : litre olarak,
Sirkülasyon pompasının debisi ( Q ) : litre / dakika ,
Pompa debisini hesaplamak için formül kısaca : .................... Q = V / n , dir
Spa ‘ların hacmi kişi başına 400 litre kabul edilerek hesaplanır . Spa’lar en çok 10 kişinin girebileceği büyüklükte
Yani V max = 10 x 400 = 4000 litre olabilir.
Beher tur için tavsiye edilen filitrasyon geçiş süreleri :
Genel kullanım amaçlı spa’larda 6 dakika ;
Özel ev spa’larında ise 15 dakikayı geçmemelidir.

BİR ÖRNEK OLARAK :
Bir SPA Genel kullanım amaçlı ve 4 kişilik olsun ,
Bu Spa’nın hacmi : V = 4 kişi x 400 lt/ kişi = 1600 litre olmalıdır.
Yukarıdaki tavsiyeden esinlenerek kabul edilen devr-i daim süresi ( turnover) : n max = 6 dakika olmalıdır. Sirkülasyon pompa toplam debisini hesaplamak için :

Q = 1600 / 6 = 266.67 litre / dakika, veya 266.67 x 60 = 16000 lt/saat kısaca Qp = 16 m3/ saat
olarak hesaplanır.

SPA ‘da filitreleme ve dezenfeksiyon sistemi günün 24 saatinde devamlı olarak çalıştırılacağı gibi , Spa’nın
Fiili kullanım süresi günde en çok 10 saat ön görülmelidir . Bu süre zarfında 1 kişi kapasite için ,Spa’yı kullananların sayısı ortalama olarak 12 kişiyi geçmemelidir.
Örnek olarak 4 kişi kapasiteli Spa, günün en çok on saatinde 4 x 12 = 48 kullanıcının istifadesine sunulabilir. Esasen Spa’da sağlıklı kalış süresi 15 dakika kadardır. Her hal-ü karda spa’daki su iki günde bir yenilenmelidir. Çok kişilik , tam filitrasyonlu
ev spa’larında kulanım şekli ne olusa olsun suyun en geç 3 ayda bir değişmesi gerekmektedir. Ayrıca bu tip spa’lara suyun kokmasını ve TDS in artmasını engellemek için zaman zaman taze su almak gerekir . Her ne kadar avrupa standartları, genel olarak su değişim miktarını, Spa’yı kullananlardan hemen sonra 30 lt yeni su alınmasını önerse de bu spa kullanımda pek pratik olmayıp, kolaylık da sağlamadığından bu kural genel olarak uygulanamaz. Onun yerine 2 günde bir tüm suyun değişimi işlemi daha kolaydır ve Spa’nın gövde temizliğine de imkan vermektedir.

 

 

22. SULARIN TEST CİHAZLARI VE ÖLÇME METODLARI :

Test ederken en önemli işlev suyun nereden ve nasıl alındığıdır .
.. Su örneği havuzda her zaman aynı yerden alınmalıdır. Bu yer havuzda, suyun filitre edildikten sonraki en uzak
noktasıdır.
.. Su numunesi suyun taşma kodundan 300 mm aşağısından alınmalıdır.
.. Test aleti, her su örneği alınmadan önce, su ile tekrar iyice yıkanıp durulanmalıdır.

 

22.1 RENKLİ ANALİZ:

Suda ki anyon ve katyon konsantrelerini ölçmek için kullanılan karşılaştırmalı RENK ( Colorumetry ) analiz metodu eskiden beri uygulanan en eski ve en basit bir yoldur.
Eskiden beri yapılan bu tür ölçümlerde, seçilen bir ayıraç, ölçüm esnasında suya karıştırılınca bir renk oluşturur,
o rengin daha önce tesbit edilmiş olan renklerle karşılaştırılması oldukça doğru bir ölçüm değeri verir.
Örneğin : İçerisine renk ayıracı karıştırılan sabit hacimdeki suda ,klorun varlığına göre bir renk verecektir. Sudaki Klor miktarı çoğaldıkça doğru orantılı olarak rengi de aynı oranda koyulaşacaktır. Bu renkler sudaki klorun miktarına göre kademelendirilmiştir.
Evvelce standartlaştırılarak tesbit edilen renk kademeleri plastik veya cam tüplerin üzerine boyanmıştır.
Test tüplerinin içerisindeki suya konulan ayıraçla oluşan renk, tüp üzerindeki renklerle karşılaştırılır böylece değer okunmuş olur.
Gerek camdan ve gerekse şeffaf plastikten yapılmış tüpler yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Plastik test aletleri daha ucuz tip test kitleridir. Camdan yapılan tipleri daha iyi dizayn edildiğinden profesyonel yüzme havuzlarında ve rahatlama merkezlerinde daha fazla kullanılmaktadır.
Kolormetrik test aletlerinde dikkat edilmesi gereken hussuslar şunlardır ve aşağıda belirtilen gereklerin hepsi Lovibond renk test aletlerinde mevcuttur.

 

-- Dikkatli olarak kalibre edilmeiş renk standartlarında olmalıdır . Bu renklerin zamanla güneş altında solması , ölçümü istenmeyen yanlış sonuçlara götürür.
-- Renk karşılaştırmasını yaparken kaset tipi optik prizma sistemi ile bakılarak, renklerin karşı karşıya getirilmesi sayesinde, renkler mükemmel bir şekilde karşılaştırılabilecek ve doğru ölçüm yapılabilecektir..
-- Tüm Ayıraçlar ölçüm kitinde bulunmalıdır.
-- Ölçüm yaparken en önemli husus kullanım esnasında renkleri açıkça gösteren ışık sisteminin bulunmasıdır.

 

22.2 PHOTO-METRİK ANALİZ :

Havuz suyunun test edilmesinde modern teknoloji elektronik test ölçüm alatleri geliştirmiştir. Taşınabilir büyüklükte olan bu test cihazları ülkemizde de son derece hızla yayılmaya başlamıştır .
Bu cihazlar ışın huzmesini test edilen renkli soluyondan geçirerek foto detectörün üzerinde ışığın şiddetini mikro elektiriğe çevirir . Sonuç Digital olarak okunur.
Bu tip cihazlarla, kullanıcı hiç bir renk karşılaştırması yapmaz ; Doğrudan digital olarak verilen sonucu okur. Ancak, doğru sonuç alabilmesi için dikkat edilmesi gereken hussuslar vardır . Bunlar aşağıda sıralanmıştır :

- Doğru ayıraç kullanılmalıdır. Özel photometre ile ölçen tabletler kullanılmalıdır.
- Test edilecek hücrede ayıracın tamamıyla erimesi gerekmektedir.
- Test hücresi içinde hiçbir köpük olmaması icap eder .
- Test hücresinin dış yüzü kuru olmalı ve üzerinde el ve parmak izi bulunmamalıodır .
- Hücre kompartımanı kendi başına temiz ve kuru olmalıdır .

 

23. ELEKTRO KİMYASAL METOD :

23.1 REDOX POTANSİYEL :

 
Redox, yüzme havuzunda suyun okside olmuş ve indirgenmiş materiallerin dengesine karar veren elektronik ölçümdür. Veya, redox için sudaki geçirgenliği ölçen “elektronik ölçümdür” de diyebiliriz.
Havuzlarda genellikle klor vardır. Ölçüm cinsi milivolt dur (mV). Mili volt okumanın ismine biz redox potansiyeli diyoruz. Bu ölçüm kesinlikle klorun veya herhangi bir dezenfeksiyon malzemesinin oksidasyon veya indirgemenin ölçümü değildir. Sadece reaksiyonun ölçümüdür.
mV yükselmesi havuz suyunda bulunan oksitleme elementinin yükselmesi demektir. Fakat bu doğrudan serbest klorun yükselmesi demek değildir.

Redox kontrol cihazları sadece, serbest klor miktarı hakkında bazı ana bilgiler vermeye yarar . Bu ölçüm değerinin 700 mV olması halinde bu değer genellikle sudaki serbet klorun 1 mg/lt olduğunu gösterir . Bu ölçüm bize, havuzdaki klor seviyesinin yaklaşık değerini ifade eder.

Redox doğrusal olarak cevap vermez . Serbest klor 1.5 mg/lt olduğu zaman redox değeri çok hızlı yükselir .

Redox Ph değişmelerine çok hassastır. Ph değeri dengelenmedikçe redox değeri iyi sonuç vermeyecektir. Redox elektrodları ilk ölçüme başladıktan en az 20 dakika sonra değer gösterecektir . Bu süreyi beklemek gerekecektir. Redox unitesi çalıştıkca elektrodlarına iyi bakım yapılması ve her ay temizlenmesi gerekmektedir. Elektrodlar yuvalarından dikkatli bir şekilde çıkarılıp saf su ile fakat ovuşturmadan iyice temizlenmeli ve kendi kalibrasyon sıvısı ile kalibre edilip tekrar haznelerine yerleştirilmelidir. Bu temizleme ve bakım işlemini yaz aylarında her ay ; kış aylarında ise havuz kullanılmadığı süre boyunca demonte edip , oda sıcaklıklarında saklamak elektrodların uzun ömürlü olması bakımından tavsiye edilir.

 

23.2 AMPEROMETRİK ÖLÇÜM :

Bu sistem Elektro-mekanik ölçüm şeklidir. Serbest klorun aktif form haline döndüğüne işaret etmiştik. Diğer methodlar hypoclorus asit HOCl ve hypoklorit iyon OCl ölçümünü yaparlar.

Ampermetrik ölçümler sudaki hypoclorus asit miktarını kontrol edip belli bir değerde tutmaya yarar. Diğer avantajı da , elektrodların minimum değer ayarlamasındaki gecikmeleri halinde, çok hızlı bir şekilde cevap verme özelliğine sahiptir.

Ampermetrik ölçümler çok hassastır ve dışarıdan gelebilecek dış etkilere karşı daha fazla hassas eğilimlidir fakat redox ölçümleri ile karşılaştırıldığında daha dayanıklıdır.

 

23.3 OTO:

Ortho Tolidine (oto) sıvısı : 75 yıldan fazla süredir, sudaki klor miktarını renk karşılaştırması ile ölçmeye yarayan bir maddedir.
Kullanımı çok basittir . Klorlu su ile doldurulmuş özel cam veya plastik tüpüne, su hacmine bağlı olarak 3-5 damla ortho-tolidin damlatılır ve çalkalanır . Kısa sürede su sarı renge dönüşür. Bu rengin koyuluk görüntüsü tüp üzerindeki renk tonları ile karşılaştırılarak suda bulunan klor miktarı tesbit edilmiş olur.

Asitik çözünür solusyonlar, ayıraç işlevi gören kimyasalların reaksiyonları, renk gelişiminde sürenin önemi, klor değerinin 1 gr/lt den büyük olması durumları

Araştırmalar göstermiştirki OTO normal havuz suyu ısısında “ toplam klor “ sonucunuı verir. Amonyak bileşiklerinin kloraminler ile birleşmesi sonucuna “toplam klor” demekteyiz. OTO ile sudaki serbest klor’u ölçmek için, havuz suyu sıcaklığının +1 °C olması gerekmektedir.

OTO nun önemli bir dezavantajı toksik ve kansorojen olmasıdır. Her ne kadar Avrupa ülkelerinde kullanımı yasaklansa da , ucuz olması neticesinde tüm dünyada yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.

 

23.4 DPD:

Sağlık açısından daha emin olan DPD 1950 sonlarında Dr A.T.Palin tarafından İngilterede tanıtılmıştır. DPD yani, “ NN.Diethyl–p–Phenylene Diamine Sulpahate” OTO ‘da yapıldığı gibi, renk karşılaştırması ile yapılır. Bu metod ile “serbest klor” ölçülür .
Kimyasal formülündeki adı kısaltılarak DPD olarak kullanılmaktadır. Tüm ülkeler , uluslar arası standartlarda suların tesbiti ve sağlıklı su elde etmek için kullanmaktadır. Buna parallel olarak yüzme havuz suyunun ölçümlerinde de kullanılması tabiidir.
Bu ayıraç sıvı ve tablet olarak iki farklı formda kullanılmaya başlanmıştır.

DPD’nin saklanmasında dikkat edilecek husus ; doğrudan güneş ışınlarının etkisinde kalmaması veya herhangi güçlü bir ışık altında saklanmaması gerekmektedir. Yüzme havuzlarında havuz işletmecileri için en ideal ayıracı DPD tabletleridir. Bu tabletlerin uzun raf ömrünün olması ve güvenli test sonucu vermesi işletmecilerin tercih sebebi olmaktadır.

24. DPD TESTİNİN YAPILMA ŞEKLİ :

Dpd testi DPD1 VE DPD 3 olmak üzere iki şekilde test edilir.
DPD no:1 serbest klor ölçümünde kullanılır .
DPD no.3 Dpd 1 ile kullanılarak toplam ve bağlı klor değeri bulunur.

 

24.1 SERBEST KLOR ÖLÇÜMÜ:

DPD1 tableti içinde NN Diethyl p Phenylene Diamine Sulphate vardır. Buda serbest klor ölçüm rengini verir.

Temiz test tüpü, ölçülecek su ile çalkalanır , boşaltılır ve içerisine DPD1 tableti konulup, temiz çubuk ile karıştırılarak eritilir.
Nihayet tüp; ölçülecek olan test suyu ile 10 ml. doldurulur. Daha sonra tablet iyice eriyinceye kadar çalkalanmalıdır.
Oluşan rengin karşılaştırılması ile “serbest klor “ miktarını bize mg/lt (ppm) olarak verecektir .

 

24.2 BAĞLI KLOR (KLORAMİNLER) :

Genel olarak klorun türevlerine (değiştirilmiş şekillerine) “ bağlı klor “ denmektedir.
Serbest klor birleşikleri amonyak ve üre ile birleştikleri zaman :
HOCl + NH3 = NH2Cl + H20
Hypoclorus asit + ammonyak = Monoklor + su
NH2Cl : Monoklor

HOCl+ NH2Cl = NHCl2 + H20
NHCl2 : dikloramin
HOCl + NHCl2 = NCl3 + H20
NCl3 : Trikloramin

Yüzücülerin en fazla rahatsız oldukları göz ve cilt rahatsızlıklarıdır .
Bunların hepsi yukarıdaki reaksiyonların sonucunda meydana gelmektedir..

Trikloramin ( nitrojen triklorid ) son reaksiyon olarak bilinen bir maddedir . Bu madde gaz halindedir ve su yüzeyinden yukarıya çıkar ve havaya karışır. Son derece kötü ve ağır klor kokan bir gazdır.
Kötü kokan bu gaz hem sağlık problemleri yaratır ve hem de yüzücüleri rahatsız eder . Ph’nın 5 cıvarında olaması halinde bu kimyasal reaksiyonlar işlevlerini tamamlayamaz, sadece küçük reaksiyonlar oluşur .
DPD testinde mono ve dikloraminler DPD3 test tableti ile ölçülebilir .

Ölçüm yapılacak, özel cam tüpün içerisine ilk önce DPD1 konarak Serbest klor ölçülür. İçerisinde DPD1 bulunan aynı suya bu kere DPD3 ilave edilir.Böylece,”toplam klor”miktarı mg/lt olarak bulunur.“Bağlı kloru” bulmak için aşağıda tarif edilen formül uygulanır .
Bağlı Klor = Toplam Klor – Serbest Klor

Önemli not: DPD3 test tabletinde potasyum iyodit vardır. Bu yüzden daha sonra yapacağınız test için ölçüm aleti çok iyi temizlenmelidir, aksi takdirde yeni test yalnış sonuç verebilir.

Bir çok kişi bu yüzden DPD1 serbest kloru ayrı hücrede hazırlar ve daha sonra bir başka hücreye transfer edip üstüne hazırlanmış DPD3 ilave ederek potasyum iyoditin’in ilk kullanılan test aletine bulaşması engellenir.

Serbest klor (HOCl veya OCl ) en önemli ölçümdür. Her genel ölçümde, tüm havuzlarda serbest klor miktarı 1.0 mg / lt her zaman bulunmalıdır. serbest klor bağlı klora göre takriben 2:1 olmalıdır . örneğin serbest klor 1.5 mg/lt ise, bağlı klorun ölçülen değeri 0.75 veya daha az mg/lt olmalıdır . Yüzme havuzlarında tercih edilen bağlı klor miktarı 1 mg/lt. yi geçmemelidir.

 

Spa havuzlarındaki su, fazla ısıtıldığından ve türbülans da fazla olduğundan ötürü serbest klor kaybı çok olur. Bu nedenle suya baştan 3 - 5 mg/lt. Klor konmalıdır ki aşırı hızlı eksilme karşılansın .

Unutulmamalıdırki bağlı klor hiç bir zaman 1 mg/lt yi geçmemelidir.

24.3 BROMİN :

Brom sudaki kloru ölçme ile hemen hemen aynıdır. Yine DPD1 kullanılır.
Bu Brom testinde serbest brom ölçümü dışında bağlı bromu da aynı zamanda ölçme imkanı vardır. Bağlı Brom’un ismi “Bromamin’dir”. Kloraminler çok az dezenfektan kuvetine sahip olmakla beraber Bromaminler için aynı şey söylenemez .Bu yüzden DPD1 ile toplam brom ve veya aktif Bromu ölçebiliriz . Ölçülen Brom havuzlarda ve kapalı spa havuzlarında bile 4-6 mg/lt olmalıdır . Nasıl test edileceğini şu şekilde tarif edebiliriz.
İlk önce DPD1 tableti test aletinin içine konur ve içinde ezildikten sonra 10 ml ye kadar su ile doldurulur. Ezilmiş DPD 1 tableti su ile karışınca erimesi için test aleti sallanılır . Tamamiyle erimesi sonunda ;
Oluşan renge göre “ Toplam Brom “ miktarı mg/lt olarak ölçülür.
Her zaman toplam Brom yerine, toplam bromu ayırarak serbest brom ölçmek de mümkündür.
Serbets brom ile bağlı brom oranı 2:1 i geçmemelidir.
Bu ölçümde ilk önce DPD1 tablet ezilerek test aletinin içine sussuz olarak bırakılır .Ayrı bir test aletine yine 10 ml su konarak, bu sefer ikinci test aletine DPD3 konulur ve su içersinde eritilir. Daha sonra iki test aletindeki sular üçüncü test aletinin içinde karıştırılarak mg/lt olarak bağlı bromine bulunur .
Serbest bromu hesaplamak için toplam bromdan bağlı bromun değerlerini çıkarmak gerekir.

 

24.4 pH - DEĞERİ :

Klor dezenfektanı, suyun Ph değerinin 7.2 -7.6 arasında olması halinde aktif şekilde etkilidir . Klorlu havuz suyunda en etkin ve en çok tercih edilen pH değeri 7.3 -7.5 arasıdır. Fakat Brom kullanılan havuzlarda pH değeri 7.2-7.8 ‘ olabilir.

Toplam Alkali (Alkalinity) :

Alkalite değeri 50 mg/lt altına düşmesi halinde Ph değerinde önemli değişiklikler olmaktadır. Buda yüzme havuzlarında dezenfeksiyon ve Ph dozu ayarlamasını oldukça zorlaştırır .
Alkalite değerinin düşmemesi için kullanılan dezenfektanların miktarı havuzlarda şöyle olmalıdır.

Klor gazı ………............180-200 mg/lt

Sıvı Klor……….............120-150 mg/lt
Kalsiyum Hipoklorit …....80-120 mg/lt

Toplam alkalite düşük seviyede ise : yükseltmek için “Ph up” adlı madde suya atılmalıdır. Havuzun beher 50 m3‘üne ( 11000 gal.) 1 kg. pH Up kullanmak suretiyle “ Toplam Alkalite “ 15 mg/lt yükselecektir.
Eğer toplam alkalite çok yüksekse 200 mg/lt ph – down kullanılmalıdır . Beher 50 m3 suyu 2.4 kg. pH down konursa toplam alkalite 20 mg/lt olarak azalacaktır.

 

Alternatif olarak :

50 m3 havuza %15 lik hidroklorik asit (muriatik asit)den 10 lt. konursa “ Toplam alkaliniteyi 20 mg /lt azaltacaktır. Toplam alkalinite ölçümü son derece kolaydır. Sıvı ölçümlerde damla adedi, tablet testinde ise tablet sayma metodu ile yapılır.
Sıvı metod testinde renk oluşuncaya kadar damla damlatılır. Burada Titrant (damla damla akıtılan ) denilen madde kullanılarak mg/lt cinsinden CaCO3 olarak “ Toplam alkalite” ölçülür.
En basit metod ise tabletlerle yapılan ölçümdür. 50 ml test suyuna sıra ile tablerler atılır sarı renkten parlak kırmızı renge dönüşmeye başlayınca bu ölçüm noktasıdır. Sayılan tabletler aşağıdaki formüle konularak ölçüm sonucu hesaplanır.
(Tablet sayısı x 40 ) – 20 ­= Toplam alkalinite mg/lt CaCo3

Eğer daha fazla hassasiyet gerekirse ölçüm yapılan su miktarı iki misline çıkarılır yani 100 ml yapılır . o zaman formül şu şeklde olur .

(Tablet sayısı x 20 ) – 10 = Toplam alkalinite mg/lt CaCo3

 

25. KALSİYUM SERTLİĞİ:

Şayet suyun sertliği CaCO3 olarak 70 mg/lt dan az ise . Suyun fazlaca korosif olduğunu gösterir. O zaman suyun kalsiyuma ihtiyacı olduğu söylenebilir. Havuzda su sertlik değerinin ideal olması için 200 mg/lt seviyelerinde olması gerekir. Bunun için de her 50m3 suya 1.5 Kg. calpool ilave etmek lazımdır .

Genellikle kalsiyum sertliğinin tesbiti photometrik ölçüm ile yapılmalıdır. Fakat kolay ve ucuz metot tablet sayım metodudur ve en fazla kullanılan bu metodtur.
Her 50M3 suya 1.5 kg calstar eklenmesi ile kalsiyum sertliği 220 mg/lt artacaktır . Lovibond kalsiyum sertlik taletleri, 50 ml suya tek tek atılır ve eritilir . Suya atılan tabletler suyun rengini pembe renge çevirince tabletlerin sayısı belirlenmiş olur. Sayılan tablet adedi aşağıdaki formülde yerine koyarak sonuç hesaplanır .

(sayılan tablet sayısı X40) – 20 = Kalsıyum sertlik mg/lt CaCO3..

 

26. OZONE:

Ozone toksik bir gazdır. Büyük hacimli havuzlarda önce ozon gazı üretilmeli ve daha sonra havuza suyuna verilmelidir.
Spa havuzlarında ozon kullanılmaktadır. Kuvvetli oksidan olduğu küçük hacimde verilince, spa gibi havuzlarda anlaşılabilir . Burada, bu yüzden bağlı klor bulunmaz . Ozone spa havuzlarında 0.1 ppm bulunmalı ve su yüzeyinde olmamalıdır .
Ozone da aynı şekilde DPD metodu ile ölçülebilir. Ama Yeni Indigo Trisülphonate ozon ölçümlerinde kullanılmaktadır .Çünkü havuzda DPD ölçümünde klor veya bromun havuz suyunda bulunması halinde yalnış değer verme ihtimali yükselmektedir.

 

OZONE İÇİN DPD METODU :

Suda Klor ve Brom olmadığı sürece ozon ölçülebilir.
Test aletini temizle ve çalkaldıktan sonra
DPD1 VE DPD3 tableti veya bunlarla birlikte bir tanesinin yerine DPD4
Kullanılmalıdır .

 

Test aletine 10 ml su ilave edilmelidir.Tabletler kırılıp eritilmelidir.
Elde edilen rengi kaydedip ozon mg/lt cinsinden okunabilir. Bunu A ölçümü olarak çağıralım .
Eğer havuzda klor veya brom ile ozon kullanılmışlığı varsa bunun ölçümü de :
Yukarıda anlatıldığı gibi aynı şekilde test edilip Klor – Brom ve ozon toplamı elde edilir.

İkinci metod ise :
Şeffaf test tüpünü aynı şekilde temizledikten sonra suyu 10 ml sınırına kadar koyarak içine 1 adet DPD Glyceline tablet konur , tablet kırıldıktan sonra erimesi beklenmelidir.
İkinci test aletini aynı şekilde temizleyip boş tutulmalıdır.
DPD1 ve DPD3 tableti veya bunlarla birlikte bir tanesinin yerine DPD4 kullanılabilir .
Aynı şekilde yukarıda anlatıldığı gibi test edilip Klor – Brom ve ozon toplamı elde edilir.
Bunu B ölçümü olarak adlandıralım .
Ele geçirilen B ölçümünden - A ölçümünü çıkarılınca OZON değeri bulunur .

 

27. INDIGO TRISULPHATE kullanılarak OZON ölçümü:

Asitik solusyonda ozon hızlıca renk değiştirir ve matlaşır . Suda az veya çok ozon bulunması halinde rengi de ona bağlı olarak az veya çok soluk bir renge dönüşür . Bu renge göre photometric olarak okumak son derece rahat olacaktır.

Klorit:
Sodyum hipoklorit yani halk deyiminde sıvı klor ile çalışan tüm havuzlarda zaman içinde klorit birikmesi problem yaratacaktır. Ayrıca pH’yı düzenlemek için kullanılan hydrokloric asit diğer adı ile muriatik asit sudaki klorit’i arttıracaktır .
Yüksek klorit değerleri suya tuzlu bir tat vermenin ötesinde kötü bir renk ve bulanıklık da verecektir. Kabul edilen klorit değeri 1000 mg./lt ye kadar olan değerdir. Bu değerin üstüne çıkması halinde ters yıkama ve/veya temiz su ilave edilmesi şarttır.

Fakat Tuzun analizini yaparak klor üreten sistemlerde bu değer 2500 mg/lt Cl veya 4000 mg/l NaCl seviyelerine yükselebilir.

Yine tablet sayma metodu ile Klorit’i ölçmek mümkündür.
 

Ölçekli şeffaf tüpe 0-1000 mg/lt Cl ihtiva eden 10 ml numune suya , klorit ölçülecek sudan 40 ml ilave ederek tüp doldurulur ve önce bir adet klorit ayıracı tablet konur, tablet eriyene kadar tüp sallanır.Tablet eridikten sonra su sarı renkte olacaktır . Tabletler tek tek eklenip eritilmeye devam ederek, aynı zamanda sayılacaktır. Suyun rengi en sonunda kahverengi olacaktır. Toplam tablet sayısını aşağıdaki formüle uygulayınız.
( tablet sayısı x 100) – 100 = mg/lt olarak sudaki klorit miktarını bulacaksınız

1000-5000 mg/lt arası klorit bulunan sudaki değeri tam ölçmek için 2 ml numuneye, 40 ml kloritli su ilave et aynı şekilde kahverengiye dönene kadar tablet at ve toplamını ele geçirdikten sonra :
(tablet sayısı x 500) -500 = klorit mg/lt bulunacaktır.
Bu sonucu ( NaCl ) sodyum klorüre eşdeğer kılmak için 1,6 ile çarpmak gerekir.

 

28. SULFAT:

Sülfat’ın ; havuz suyunda çoğalması demek , betonarme havuzlarda seramik veya cam mozaik derzlerindeki harçların dökülmesine imkan tanımak demektir .
Yüzme havuzlarında gereğinden fazla kullanılan sodyum-hipoklorit veya kalsiyum-hipoklorit , pH değerinin düzeltilmesi nedeni ile kullanılan kuru asit ve flokkulantlarında fazlalaşması ile SULFAT oluşacaktır. Havuzlarda kabul edilebilecek en yüksek sulfat miktarı 360 mg/lt değerinde olmalıdır .

 

29. SİYANURİK ASİT ( CYANURİC ACİD )

Cyanurik asit, havuz sularında klorlu isocyanurate türünde dezenfektan maddeler kullanma sonucunda oluşur. Bu tip klorlarda, klor molekülleri dezenfeksiyoun yararken cyanurik asit molekülleri sudan filtreye geçer ve orada kalır, zamanı gelince filitre doğru doğru bir şekilde ters yıkama yapılmaz ise bu moleküller birikir. Birikimin 150 mg /lt’den fazla olması halinde Klor kilitlenmesi denilen kloru ölçememe problemi doğar . Ayrıca su son derece cansız ve donuk bir görünüm kazanır.
Bu değer, daha çok klor kullanımında ters yıkama yapılmakta gecikilen sıcak havalarda oluşur. Sudaki 30-50 mg/lt siyanurik asidi daha düşürmek istenirse, bir miktar taze su ilavesi yapılmalıdır. Şok klorlamalarda,zaman içerisinde cyanurik asitin artmaması için, sodyum hipoklorit kullanılması tavsiye edilir.

 

TDS TOPLAM ÇÖZÜNMEMİŞ PARTİKÜLLER

TDS kısaltılmış adı olan toplam çözünmemiş partiküllerdir. Çözünemeyen sert tuzlar ve/veya diğer tuzlar 50-500 mg/lt arasında olabilir.
TDS değeri, suda devamlı evaporasyonla tuzların artması sonunda yükselir. Değişken sertliği de ile artar. Ayrıca yağmur ile dışarıdan gelen kimyasal maddeler ve rüzgarın taşıdığı her türlü polen ve diğer tozlar suyun TDS değerini oluşturan çeşitli partiküllerdir. Keza, klorit ve sülfatlar da bu TDS artmasına en büyük nedendir. TDS değeri 1000 mg/lt ile 3000 mg/lt arasında olabilir . Bu değeri en çok 1500 mg/lt ye kadar müsaade etmek en iyi sonucu sağlar. Bu değerin üzerinde olması halinde tek çözüm ters yıkama yapmak ve suyu kısmen tazelemektir. Kısmen taze su ile değişim bu değeri düşürecektir .
(TDS ) çözünemeyen katı bileşiklerin toplamıdır. Sert sular ve diğer kimyasalların birleşmesinden de oluşur . Eskiden havuzda bulunan tüm kimyasalların etkileşimi, birinden diğerine geçişi izlenirdi.Bir kimyasaldan öbürüne geçiş süresi tesbit edilir veya suda ne kadar kaldığı ve miktarı ölçülürdü. TDS denilen elektrolik ölçme cihazı sayesinde sudaki ( Toplam Çözünemeyen Katı Partiküller ) ölçülür. Bu cihaz suyun elektrik geçirgenliğini ölçerek , bulduğu değeri mg/lt ‘ ye çevirir. Buna kısaca TDS (Total dissolved soil) değeri diyoruz..
Havuz suyunda olması gereken TDS değeri, şebeke suyundan 1000 mg/lt kadar daha fazla olabilir. Örneğin havuzun besleme suyunun TDS değeri 400 mg/lt ise havuzun suyu 1400 mg/lt olabilir. TDS değeri yüksek olan havuz suyuna , sadece düşük TDS değerli, sudan ilave edilerek havuz suyunun da TDS değeri düşürülebilir.
TDS değeri 3000 mg/lt ‘ ye gelmiş olan su “ tuzlu su “ olabilir.
Yüksek TDS , elektrik akımını geçirir. Tam korrozif etki gösterir ve havuz suyunun görüntüsü bulanık olur .

 

Dengeli Su Langelier Index:

Dengeli su : hem korosif olmayan, hemde tortu bırakmayan su yapısına denmektedir.
Başka anlamda da Kalsiyum kalıntıları oluşturmayan ve bulunan katmanları çözmeyen su yapısıdır.
Bakımı iyi yapılan yüzme havuzlarında pH’nın istenilen değerde dengelenmesi halinde bile diğer faktörler de göz önüne alınmalıdır .
Bunlar:

1-Toplam Alkalite ,
2-Kalsiyum sertliği ,
3-TDS miktarı ,
4-Suyun Isısı ,

Klor ve Brom konsantrasyonu Suyun Denge hesaplanmasında dikkate alınmaz.

Sudaki denge olmadığı zaman korresif olmaması ve tortu bırakmayan su halinde olması imkansızlaşır.
Denge olmaması halinde

  1. Galvanik saldırı ,
  2. Agresif su ,
  3. Düşük kalsiyum sertliği,

Bu gibi haller :
Yüksek kimyasal tuzlar veya TDS den dolayı iki veya daha fazla farklı metallerin suda birbirleriyle yaklaşması veya birleşmesi sonucunda oluşur. Kloritlerin oluşması da suda ki geçirgenliği arttırır. Bunu yok etmek için TDS değeri azaltılarak kalsiyum sertliği arttırılmalıdır.
Düşük kalsiyum sertliği seramik arası derzleri çıkartır. Bu yüzden TDS önem arzeder ve 1000 mg/lt den yüksek olmamalıdır.Kalsiyum sertliğide 200 mg/lt yi geçmemelidir.

 

Langier formülü şu şekildedir.

Ph + ısı faktörü + Alkalinite faktörü + Kalsiyum sertlik faktörü + TDS faktörü
Aşağıdaki tablo gerçek test sonuçları neticesinde alınmış değerlerdir.
Bu tabloya göre doğru değer : sıfır ile +3 değerleri arasıdır. Tatmin edici değerdir.

Yumuşak sularda devamlı eklenebilen kalsiyum; kalsiyum değerini düşük tutar bunun için de en iyi havuz dezenfektanı kalsiyum hipoklorittir. Alkalitenin düşük olduğu yerlerde ise karbondioksit gazı pH düzeltmesinde faydalıdır. Kalsiyum hipoklorit kullanılarak toplam alkalinetinin yükselmesine neden olacaktır.
Sert sularda pH ve toplam alkalinite değerlerini düşürmek zor olacaktır. Hydrochlorik asit kullanılarak toplam alkaliteyi 140-150 mg/lt tutulmalıdır .

 

Problem:

Olasılık:

Müdahale:

Havuz suyu yeşil renge doğru gidiyor ise

Havuz da hiç bir stabilizatörlü Dezenfektan yok . Veya Yüksek syanurik asit değeri (klor kilitlemesi) var demektir

Dezenfektan miktarı kontyrol edilecek ve stabilitörlü dezenfektan eklenecektir. Yüksek miktarda syanurik asit bulunuyorsa taze su ilavesi ve ters yıkama yapılması gerekir . Syanurik asid değeri düşürülecektir

Havuz suyunda yosunlaşma oluşuyorsa

Havuz da hiç bir stabilizatörlü dezenfektan yoktur. Veya Yüksek syanurik asit değeri sebebiyle (klor kilitlemesi) olmuşsa

Kontrol et dezenfektan miktarını ve stabilitörlü dezenfektan ekle
ve ayrıca algeknockout veya antialgea ilave et.

Havuz suyu cansız ve soluk görünmektedir.

TDS çok yüksek (yüksek klorit değeri)
Veya Yüksek syanurik asit değeri (klor kilitlemesi) oluyor.

Kontrol et ve TDS i düşür, ters yıkama yaparak taze su al. syanurik için taze su ters yıkama yaparak syanurik değeri düşür.

Havuz suyu tuzlu su tadındadır.

TDS çok yüksek , Veya Yüksek klorit değeri var

Kontrol et veTDS i düşür ters yıkama yaparak taze su al.

Havuz suyu oldukça bulanık

Yeterli olmayan filitrasyon, filitre kapasite ve kumunu kontrol et. Veya
Yüksek pH ve yüksel alkalinite

Kontrol et ve pH’yı ayarla
Kontrol et ve Alkalite ayarla

Havuz suyu seramik derzleri çıkmakta ve dökülmektedir.

Kalsiyum sertliği düşüktür. Veya
Düşük pH

Kontrol et ve sertliği ayarla
Kontrol et ve pH’yı ayarla

Yüksek sulfat değeri

Yüksek sulfat değeri

Kontrol et ve 360 mg/lt ye ayarla

Ph yı ayarlamak zor

Yüksek alkalinite

Kontrol et ve ayarla

Yanan gözler ve soluk mayolar

Yüksek Ph

Kontrol et ve ayarla

Dezenfektana karşı allerji duyuluyor.

 

Dezenfektanı değiştir.

 
 
 
 
zodiac havuz